Abonneer je en blijf op de hoogte

Disclaimer; niets van deze website mag worden gebruikt worden zonder de schriftelijke toestemming van Sun and Grapes. Meer info...

©2019 by SUN AND GRAPES

Saffraan, het rode goud van Novelda

Meer dan 150 jaar geleden veranderde de handel in saffraan (azafrán) het leven in Novelda. Het grootste deel van de Spaanse saffraan handel, met name de bewerking, verpakking en marketing werd door vooruitziende handelaars naar Novelda gehaald en is sindsdien één van de pijlers van de economie in Novelda geworden.

De handelaars in Novelda konden al rekenen op een complete handels infrastructuur, opgebouwd dankzij de handel in kruiden, specerijen en thee. Deze producten vonden hun uitweg via de haven van Sevilla en Málaga naar Amerika en vanaf Valencia en Barcelona naar de Europese markt. Daar de saffraankrokus niet verbouwd werd in Novelda trokken de handelaars naar de regio Albacete en Aragón waar ze het product konden inkopen. De inkoop van saffraan in die gebieden was een avontuurlijk gebeuren. Samen met de lokale "corredor", een bemiddelaar, trok de handelaar van huis tot huis om de begeerde saffraan aan te kopen. Er moest afgepingeld worden om een goede prijs per "onzas" (28,75 gram) te krijgen. Was er een akkoord dan werden de kratten gevuld en per trein naar de magazijnen in Novelda verstuurd.


In de tweede helft van de 19de eeuw was de grote vraag naar saffraan op de Indische markt oorzaak van een radicale verandering van deze sector. Hindoes beschouwen saffraan als heilig en gebruiken het bij hun gebeden en dagelijkse rituele plechtigheden. De Indische handelaars kochten saffraan in Marseille en Londen. Het was ook omstreeks die tijd dat enkele zaakvoerders uit Novelda naar Indië trokken om deze markt te leren kennen. Door deze contacten kochten de importeurs uit Indië nadien rechtstreeks aan bij de handelaars uit Novelda. Op het einde van de 19de eeuw ontwikkelde men een surrogaat voor de saffraan om zich daarmee toegang te verschaffen tot die markten die zich de echte saffraan niet konden veroorloven. Het was een mengeling verkregen uit de gele en witte delen van de plant. Het is ook dán dat, door de noodzaak zich te onderscheiden op een markt die steeds meer concurrentie ondervond, bedrijven hun eigen merkimago gingen creëren. Er verschenen kleurige verpakkingen met tekeningen om zo nog makkelijker herkent te worden door de eindgebruiker. Het gaf ook prestige aan die soorten saffraan die men ging verpakken in blikken trommeltjes met prachtige modernistische lithografieën.


In het begin van de twintigste eeuw werd de vraag naar saffraan zo groot, dat het een overdreven prijsverhoging tot gevolg had. Daardoor werd saffraan verkocht in een nieuwe verpakking, de “carterita”, een verpakking van papier, in de vorm van een kleine enveloppe die een dosis bevatte dat voldoende was om kleur en smaak te geven aan één maaltijd. Handelaars verkochten van deur tot deur deze “carteritas”, met een handelsmerk en tekening op om het van de concurrentie te onderscheiden, tegen de verkoopprijs van 5 peseta centimos. Tussen 1920 en 1960 geven deze carteritas aanleiding tot de oprichting van tientallen “porches” (kleine winkeltjes). Deze porches hadden werknemers nodig, waarvoor de vrouwen de meest aangewezen personen waren en die daarmee een extra inkomen aan de familiebudget toevoegde. De arbeidsovereenkomst stelde vast dat de vrouwen minstens 2300 carteritas saffraan moesten verpakken in een achturige werkdag. De meeste vrouwen waren zo handig dat ze 4000 of meer eenheden per dag produceerde waarvoor ze een extra betaling ontvingen. In 1963 stelde de Noveldenaar Diez een machine op punt die het klaarspeelde om 3500 carteritas per uur te vullen.


De handel in saffraan en in andere specerijen blijft tot op vandaag een van de belangrijkste economische pijlers van Novelda. Meer dan 150 jaar zijn voorbij, maar de “azafráneros” uit Novelda hebben hun ondernemend en avontuurlijk karakter, dat zij van hun voorouders hebben geërfd, niet verloren.


Wim Kuyps


#saffraaninspanje #novelda